Εργασιακές σχέσεις: είναι η ζούγκλα πρόοδος;

Εργασιακές σχέσεις: είναι η ζούγκλα πρόοδος;

30 Αυγούστου 2016

Εργασιακές σχέσεις: είναι η ζούγκλα πρόοδος;


Έχοντας ήδη συμπληρώσει την πρώτη μνημονιακή επταετία, μπορούμε με βεβαιότητα πλέον να υποστηρίξουμε ότι ζούμε σε μία αλλόκοτη εποχή, στην οποία έχουν έρθει τα πάνω κάτω. Οι άνθρωποι δείχνουν εντελώς αποπροσανατολισμένοι και δεν ξέρουν σε τι να πιστέψουν. Βασική αιτία αυτού του αποπροσανατολισμού είναι η προπαγάνδα που έχουμε υποστεί αυτά τα χρόνια, η οποία κυριολεκτικά δεν έχει προηγούμενο, εκτός αν ανατρέξουμε σε ολοκληρωτικά καθεστώτα του παρελθόντος.


Φυσικά, η προπαγάνδα και ο αποπροσανατολισμός ήταν και είναι απαραίτητα, ώστε να επιβληθούν στη χώρα μας πολιτικές που πουθενά αλλού δεν στάθηκε εφικτό ούτε καν να τις σκεφτούν οι κυβερνώντες σε συνθήκες δημοκρατίας. Ένα από τα χαρακτηριστικά παραδείγματα εφαρμογής τέτοιων πολιτικών και αντίστοιχης προπαγάνδας αλλά και αποπροσανατολισμού είναι οι περίφημες εργασιακές σχέσεις. Πιο συγκεκριμένα, μέσα σε λίγα μόνο χρόνια, η Ελλάδα έγινε η πρώτη δυτική χώρα χωρίς εργατικό δίκαιο, αφού καταργήσαμε σχεδόν τα πάντα, μαζί και τους ελέγχους: τα εργασιακά δικαιώματα, οι συλλογικές συμβάσεις, οι μισθοί, τα ωράρια, οι άδειες και ό,τι άλλο μπορεί κάποιος να φανταστεί, θεωρήθηκαν εμπόδια στην επιχειρηματικότητα και την ανάπτυξη, ενώ οι εργαζόμενοι κατασυκοφαντήθηκαν ως βολεμένοι, αναξιοπρεπείς και τεμπέληδες που τα προηγούμενα χρόνια ζούσαν σε βάρος των εργοδοτών τους. Αποτέλεσμα: η πλήρης απορρύθμιση, η αποδιάρθρωση, η διάλυση των εργασιακών σχέσεων.


Φυσικά, ο συλλογισμός ότι χωρίς εργατικό δίκαιο θα έρθει η ανάπτυξη και, επομένως, θα αρχίσουμε να πληρώνουμε το δημόσιο χρέος, είναι τραβηγμένος από τα μαλλιά και δείχνει ότι στην Ελλάδα οι νεοφιλελεύθερες ιδέες κατέφτασαν καθυστερημένες και καταϊδρωμένες, αφού σχεδόν παντού στον κόσμο δέχονται πλέον ανελέητη κριτική. Αλλά εκτός από αυτό, αν όντως ίσχυε αυτός ο συλλογισμός, είναι απορίας άξιον πώς οι χώρες που έχουν τους πιο προστατευμένους εργαζόμενους στον κόσμο, όπως π.χ. η Γερμανία και οι σκανδιναβικές, είναι τόσο παραγωγικές και τόσο πλούσιες!


Ειδικά σε ό,τι αφορά τον χώρο της ιδιωτικής εκπαίδευσης, η οικονομική κρίση ήρθε να διαδεχθεί μία εξαετία πλήρους ανάπτυξης, έκρηξης των διδάκτρων και της κερδοφορίας που καθόλου δεν είχε οδηγήσει και σε ανάλογη οικονομική αναβάθμιση των ιδιωτικών εκπαιδευτικών, δηλαδή των εργαζόμενων στα ιδιωτικά σχολεία. Όπως και πολλοί άλλοι επιχειρηματίες, οι ιδιοκτήτες των ιδιωτικών σχολείων είδαν την κρίση ως ευκαιρία να αυξήσουν κι άλλο τα κέρδη τους. Αντί να ενδιαφερθούν για τα σχολεία τους και να τα προετοιμάσουν για δύσκολους καιρούς, ασχολήθηκαν με τη μείωση του εργασιακού κόστους, δηλαδή των μισθών, και με την απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων, αφού τόσα χρόνια στέναζαν κάτω απ’ τη στενή εποπτεία του κράτους. Τα κατάφεραν σχετικά εύκολα, σε αγαστή συνεργασία με τις τότε κυβερνήσεις και την τρόικα, με την οποία είχαν απευθείας επικοινωνία όπως έχει πλέον αποδειχθεί (εδώ). Με απλά λόγια, οι σχολάρχες έγραφαν τους νόμους μόνοι τους και τους παρουσίαζαν ως μνημονιακές απαιτήσεις, με αποτέλεσμα λίγο μετά να μπορούν να μειώνουν μισθούς, να εκβιάζουν, να απολύουν – με αποκορύφωμα βέβαια την μεταφορά της εποπτείας των ιδιωτικών σχολείων από το Υπουργείο Παιδείας στο Υπουργείο Εργασίας. Κατά παράβαση του συντάγματος, δηλαδή, τα σχολεία είναι κι αυτά απλές επιχειρήσεις. Όπως εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς, οι ενέργειες αυτές δεν θυμίζουν ευνομούμενη χώρα ή κράτος δικαίου.


Και όμως! Φαίνεται ότι πολλοί ανάμεσά μας όλα αυτά τα θεωρούν πρόοδο! Ανάμεσά τους και ο ΣΕΒ αλλά και οι ιδιοκτήτες των ιδιωτικών σχολείων, σύμφωνα με πολλά δημοσιεύματα από τις αρχές Αυγούστου (βλ. ενδεικτικά εδώ και εδώ). Φυσικά, δεν είναι παράδοξο κάποιος να θεωρεί πρόοδο την εξυπηρέτηση των συμφερόντων του. Αυτό που είναι παράδοξο και εξοργιστικό είναι να παρουσιάζει την εξυπηρέτηση των συμφερόντων του ως σημαντική πρόοδο για όλη την κοινωνία, ακόμα και για αυτούς του υφίστανται τις αρνητικές συνέπειες της διάλυσης των εργασιακών σχέσεων.


Ειδικά οι ιδιοκτήτες ιδιωτικών σχολείων έχουν πιστέψει τόσο πολύ σε αυτό το σενάριο, ώστε με πρόσφατη ανοιχτή επιστολή (εδώ) καλούν τους ιδιωτικούς εκπαιδευτικούς σε κοινό αγώνα, για να προστατεύσουν όλοι μαζί το αγαθό της παιδείας, που βάλλεται από το νέο νόμο! Με άλλα λόγια: ο νόμος δεν μπορεί να προστατεύσει την ποιότητα της εκπαίδευσης αλλά αν εσείς οι εκπαιδευτικοί – που τόσα χρόνια σας υβρίζουμε, σας εκβιάζουμε, σας μειώνουμε τους μισθούς και σας απολύουμε – μας στηρίξετε, θα μπορέσουμε όλα αυτά να τα κάνουμε καλύτερα και όχι σε βάρος της παρεχόμενης εκπαίδευσης! Θα ήταν για γέλια, αν δεν ήταν για κλάματα! Αυτά μπορούν να συμβούν μόνο στην Ελλάδα, την χώρα του υπαρκτού σουρεαλισμού! 


Πριν προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε αυτή την παράλογη συμπεριφορά, έχει σημασία να παρατηρήσουμε τι ακριβώς έγινε στα χρόνια της διάλυσης των εργασιακών σχέσεων στα ιδιωτικά σχολεία. Λογικά, με βάση την επιχειρηματολογία των ιδιοκτητών, όλοι θα περιμέναμε την πραγματική απογείωση των ιδιωτικών σχολείων ή έστω την καλή τους πορεία, αφού εξαιτίας της γενικευμένης κρίσης η ανάπτυξη μιας επιχείρησης δεν είναι εύκολη υπόθεση. Χωρίς περιορισμούς από το νόμο και τεμπέληδες προστατευόμενους εκπαιδευτικούς, όλα θα έπρεπε να πηγαίνουν καλά. Ωστόσο, η πραγματικότητα απέχει πολύ από αυτό το σενάριο και στην ουσία αρκεί για να κατεδαφίσει όλη την αστήρικτη, ανόητη και αναχρονιστική επιχειρηματολογία που έχουμε υποστεί τα τελευταία χρόνια: σε όποια σχολεία οι ιδιοκτήτες ακολούθησαν πιστά την εργασιακή απορρύθμιση με την ανάλογη συμπεριφορά προς τους καθηγητές τους, τώρα ψάχνουν για μαθητές και αναρωτιούνται για την συρρίκνωσή τους, ρίχνοντας τις ευθύνες είτε στην κρίση είτε (πάλι) στους καθηγητές αντίθετα, σε όσα σχολεία οι ιδιοκτήτες διατήρησαν έστω και στοιχειωδώς καλές σχέσεις με τους καθηγητές, πλέον δεν έχουν αρκετές αίθουσες για να στεγάσουν τους μαθητές που θέλουν να φοιτήσουν εκεί!


Με βάση όλα τα παραπάνω, καταλήγουμε στο εξής παράδοξο συμπέρασμα: όσοι από τους ιδιοκτήτες σχολείων υποστήριξαν και υποστηρίζουν αυτή την αποδιάρθρωση των εργασιακών σχέσεων στο χώρο της ιδιωτικής εκπαίδευσης ουσιαστικά στρέφονται κατά των ίδιων των επιχειρήσεών τους, κατά του εαυτού τους δηλαδή, μόνο και μόνο για να νιώσουν την ικανοποίηση ότι οι χρόνιες ιδεοληψίες τους επικρατούν. Είναι πραγματικά απίστευτο και χωρίς προηγούμενο: να θέλω να καταστρέψω την επιχείρησή μου, μόνο και μόνο για να μπορώ να λέω ότι είχα δίκιο που υποστήριζα την ελεύθερη αγορά!


Φυσικά, η μανία για την εργασιακή απορρύθμιση δεν έχει να κάνει μόνο με την αγορά. Υπάρχουν δύο ακόμη λόγοι, χαρακτηριστικοί της ανοησίας και του αναχρονιστικού τρόπου σκέψης των περισσότερων Ελλήνων επιχειρηματιών. Ο πρώτος απ’ τους λόγους αυτούς έχει να κάνει με την εκδικητική μανία κατά των εργαζομένων τους. Θεωρώντας ότι τα εργασιακά δικαιώματα και η λογική προστασία που παρέχει ο νόμος, κάνει όλους τους εργαζόμενους αδιάφορους, τεμπέληδες και, τελικά, άχρηστους, πολλοί εργοδότες, μεταξύ των οποίων και σχολάρχες, όταν οι συνθήκες τους ευνοούν και έχουν την ευκαιρία, καθυβρίζουν, εκβιάζουν, απολύουν ή περικόπτουν όσο μπορούν τις αποδοχές των εργαζομένων. Με άλλα λόγια, για μία ακόμα φορά, αντιδρούν σαν ανώριμα παιδιά: προκειμένου να βγάλουν το άχτι τους που τόσο καιρό καταπιέζονταν (όπως πιστεύουν), στρέφονται ενάντια σε αυτούς χάρη στους οποίους θησαυρίζουν! Και όταν μετά το σχολείο δεν πηγαίνει καλά, θεωρούν ότι φταίνε οι υβριζόμενοι και εκβιαζόμενοι καθηγητές που δεν είναι αρκετά παραγωγικοί. Μόνοι τους, δηλαδή, πολλοί ιδιοκτήτες σχολείων που έχουν υιοθετήσει αυτή τη λογική, χαίρονται για την αυτοεκπληρούμενη προφητεία τους, καταστρέφοντας τις ίδιες τους τις επιχειρήσεις!


Ο δεύτερος λόγος που οδηγεί στην υποστήριξη της εργασιακής απορρύθμισης, είναι η προαιώνια ικανοποίηση που νιώθει ο Έλληνας να είναι αφεντικό του εαυτού του. Κατά μία εντελώς παράλογη διαστρέβλωση αυτής της λογικής, δυσκολεύεται να ανεχτεί την ιδέα ότι το κράτος μπορεί να βάζει κανόνες στη λειτουργία του δικού του «μαγαζιού». Το επιχείρημα αυτό είναι σε τέτοιο βαθμό παράλογο και εκτός εποχής, που παραπέμπει στα χρόνια πριν τον διαφωτισμό και την γαλλική επανάσταση και δείχνει, δυστυχώς, το βαθμό καθυστέρησης της ελληνικής κοινωνίας, η οποία ελέω μνημονίων οπισθοδρομεί κάθε μέρα και περισσότερο. Και όμως, είναι ένα επιχείρημα που ακούγεται κατά κόρον, τόσο από καταστηματάρχες όσο και από ιδιοκτήτες σχολείων. Μάλλον δεν έχουν ακούσει ποτέ ότι το κράτος ανακατεύεται στην ίδια μας την οικογένεια (οικογενειακό δίκαιο) ή στο πώς θα διαθέσουμε την περιουσία μας (κληρονομικό δίκαιο), οπότε είναι απόλυτα λογικό να ανακατεύεται και στα σχολεία μας, δεδομένου μάλιστα ότι η παιδεία συνιστά δημόσιο αγαθό σύμφωνα με το Σύνταγμα (άρθρο 16) και μόνο κατά παραχώρηση είναι δυνατόν να παρέχεται από ιδιώτες, προφανώς κάτω από τον αυστηρότατο έλεγχο της πολιτείας. Ακόμα και ο πρωτοετής της νομικής σχολής γνωρίζει ότι ο νόμος ρυθμίζει και πρέπει να ρυθμίζει κάθε πλευρά του δημόσιου και ιδιωτικού βίου, ακριβώς γιατί χάρη στις ρυθμίσεις και τους περιορισμούς που επιβάλλει, απελευθερώνει τους ανθρώπους.


Με αυτά τα μυαλά, κάποιοι θέλουν να ιδρύσουν και ιδιωτικά πανεπιστήμια. Προφανώς φαντάζονται ότι με καθηγητές υβριζόμενους, εκβιαζόμενους και κακοπληρωμένους, θα είναι υψηλού επιπέδου ιδρύματα και τα πτυχία τους θα έχουν αξία στη διεθνή αγορά. Καθένας, βέβαια, μπορεί να ονειρεύεται ό,τι θέλει – δωρεάν είναι (προς το παρόν)...


Γιάννης Παρίσης

Είσοδος Μελών
E-mail
Password